فلسفه و کلام اسلامی

وقتی به یک مسئله روبرو می‌شویم مطالبی را در مورد آن باید بدست بیاوریم که این مطالب تحت یک ترتیب خاصّ قرار دارند.

ترتیب مطالب:
1.مای شارحه(شرح لفظ، ترجمه)
2.هل بسیطه(آیا وجود دارد؟)
3.مای حقیقیّه(شرح ماهیت)
4.هل مرکّبه(احکام و عوارض)
5.لم ثبوت(دلیل ثبوت این احکام)
6.لم اثبات( چگونگی اثبات این احکام برای ما)

برخی از موجودات هستند که همه‌ی این مطالب برای آنها صدق می‌کند(مثل موجودات مرکّب) و برخی دیگر هستند که فقط برخی از این مطالب برای آنها هست و برای برخی دیگر، هیچکدام از این مطالب صدق نمی‌کند(مانند غیب ذات)
چون مطلب مای شارحه، مقدّم بر هر چیزی است، واجب الوجود را شرح لفظ می‌دهیم. واجب‌الوجود یعنی چیزی که بذاته و لذاته موجود است. بذاته یعنی نفی حیثیّت تقییدی(بذاته موجود است، برخلاف ماهیات؛ نفی واسطه درعروض) و لذاته یعنی نفی حیثیّت تعلیلی(برخلاف موجودات امکانی؛ نفی واسطه در ثبوت).

نکته: توضیح انواع حیثیّت
حیثیّت اطلاقیّه:اطلاق موضوع است به محمول بدون هیچ قید و شرط
حیثیّت تعلیلیّه:اطلاق موضوع است به محمول به سبب علیّت یک علّت
حیثیّت تقییدیّه:چیزی که مربوط به وجود آن است بعلت تقییدش به ماهیت آنرا به ماهیت نسبت می‌دهیم.
نکته: واسطه در ثبوت گاهی در مقابل واسطه در عروض به کار می‌رود و گاهی در مقابل واسطه در اثبات.در واسطه در عروض، منشأ در اتّصاف ذی‌الواسطه می‌شود ولی بالعرض

نکته: گفتیم واجب الوجود آن چیزی است که حقیقتش بذاته و لذاته موجود است.
بذاته و لذاته، مانند فقیر و مسکین است که اذا اجتمعا افترقا و اذا افترقا
اجتمعا. (توضیح اینکه فقیر و مسکین کلماتی هستند که اگر جدا جدا استفاده
شوند، اجتمعا، یعنی در معنا مثل هم می‌شوند. یک معنا می‌دهند. اما اگر
همراه با هم بکار روند، یعنی در یک جمله بگوید فقیر و مسکین را طعام بده
یعنی اینکه دو معنای مختلف از ایندو اعتبار شده است. پس ادااجتمعا افترقا.
بذاته و لذاته هم به همین صورت است. اگر جدا جدا به کار روند به معنای این
است که موجود مستقلّ قائم بذات است. امّا وقتی با هم به کار می‌روند
معنایشان متفاوت می‌شود. بذاته می‌شود موجودی که قیدی ندارد، با لفظ بذاته
نفی حیثیّت تقییدیه می‌شود
/>و لذاته می‌شود موجودی که علّتی سوای خودش ندارد، یعنی با قید لذاته نفی حیثیّت تعلیلیّه می‌شود از خداوند.

ظاهرا در اینجا تناقضی وجود دارد. از یک طرف می گوییم  که ذات خداوند قابل شناختن نیست و از طرف دیگر در کتب فلسفی بخش هایی را به اثبات ذات خداوند اختصاص می‌دهیم. راز این قضیه چیست؟
سر این قضیه در این است که ما از دو وجه برهان اثباتی و ثبوتی ارائه می کنیم.  اثبات ذات خداوند به این معنا نیست که ما علل آن را کشف کرده ایم، چرا که او علتی ندارد و به این معنا نیست که ما به همه ی جوانب وجود حقتعالی احاطه پیدا کرده ایم بلکه به این معناست که ما همین شناختی که از خداوند داریم و کاملا وابسته به خود ماست و محدود است به محدودیت ما،‌این شناخت را چگونه بدست آورده ایم. در فلسفه به این مطلب مطلب لم اثبات می گویند در مقابل مطلب لم ثبوت. پس در اینجا لم اثبات داریم. یعنی سوال این است که تو چگونه و از چه راهی همین معرفت در حد خودت را درباره خداوند بدست آوردی؟

شخص‌ عارف‌ پيكرش‌ با مخلوقات‌ است‌ و دلش‌ با خداست‌؛بطوريكه‌ اگر بقدر يك‌ ردّ شعاع‌ نور چشم‌ از خدا غفلت‌ ورزد،در آن‌ دم‌ از اشتياق‌ به‌ سوي‌ او مي‌ميرد . و عارف‌ امانت‌دار گنجينه‌ها و ذخائر امانتهاي‌ خداست‌،و گنج‌ اسرار اوست‌،و معدن‌ نور اوست‌،و راهنماي‌ رحمت‌ اوست‌ بر خلائقش‌،و مركب‌ راهوار علوم‌ و عرفان‌ اوست‌،و ترازوي‌ سنجش‌ فضل‌ و عدل‌ اوست‌ . او از جميع‌ خلق‌ عالم‌ و از مرادهاي‌ خود و از دنيا بي‌نياز گرديده‌ است‌،مونسي‌ ندارد به‌ جز خدا،و گفتاري‌ و اشاره‌اي‌ ندارد و نَفَسي‌ بر نمي‌آورد مگر به‌ خدا و براي‌ خدا و از خدا و با خدا .
اوست‌ كه‌ در باغهاي‌ قدس‌ و طهارت‌ حريم‌ خداوند رفت‌ و آمد مي‌كند،و از لطائف‌ فضل‌ او توشه‌ بر مي‌دارد . معرفت‌،اساس‌ و بنيان‌ است‌ و ايمان‌ فرع‌ آنست‌.
مصباح‌ الشّريعة

 

Think of doing philosophy with children. What picture does this

conjure up? Should we imagine classes slaving over the works of

Plato or listening to a lecture on educational philosophy? Think

again.

Whether it is truth or beauty, friendship or fairness, what?s

right or what?s real, philosophy deals with so many things that

children love to discuss. Set these ideas and concerns in stories

and novels written for children. Add to this the procedures of classroom

inquiry based upon the philosophical tools of reasoning and imaginative

exploration. Top it off with a teacher whose role is to develop

and challenge the students thinking. This is the starting point

for philosophy for children

http://www.p4c.org.nz/