فلسفه و کلام اسلامی

Archive for the ‘Uncategorized’ Category

و سبب آن یا ضعف نفس است، یا طمع مالى.و آن از جمله مهلکات است.و ضررآن عام، و فساد، آن تام است، زیرا اگر بساط امر به معروف و نهى از منکر پیچیده شود، واساس آن برچیده شود، آیات نبوت از میان مردم بر طرف، و احکام دین و ملت ضایع و تلف مى‏گردد.و جهل و نادانى عالم را فرو مى‏گیرد.و ضلالت و گمراهى ظاهرمى‏شود.و آثار شریعت رب العالمین فراموش، و چراغ آیین سید المرسلین خاموش، فتنه‏و فساد شایع، و ولایت و اهل آنها نابود و ضایع مى‏گردند.

و از این جهت است که مى‏بینى و مى‏شنوى که: در هر روزگارى که قوى النفس‏دیندارى که حکم او نافذ و جارى بود، از علماى صاحب دیانت، یا امراى‏صاحب سعادت از پى این کار دامن همت‏بر میان زد، و در راه دین و آئین از ملامت وسرزنش مردمان اندیشه نکرد، همه مردمان به طاعات و «مبرات‏» راغب، و تحصیل‏علم و عمل را طالب شدند.و برکات از آسمان بر ایشان نازل، و خیر دنیا و آخرت‏ایشان را حاصل شد.و در هر زمانى که عالم عاملى، یا سلطان عادلى همت‏بر این امرخطیر نگماشت، و این کار عظیم را سهل انگاشت، امر مردم فاسد، و بازار علم و عمل‏کاسته گشته مردم به لهو و لعب مشغول، و به هوا و هوس گرفتار، و خود سر شدند.و یادخدا و فکر روز جزا را فراموش، و از باده معاصى و ملاهى مست و مدهوش گشتند.

و به این سبب در آیات و اخبار، مذمت‏بسیار بر ترک امر به معروف و نهى از منکر شده.

خداى – تعالى – مى‏فرماید:

«لو لا ینهیهم الربانیون و الاحبار عن قولهم الاثم و اکلهم السحت لبئس ما کانوا یصنعون‏»

یعنى: «چرا نهى نمى‏کنند علماء و دانایان، ایشان را ازگفتار گناه و خوردن حرام؟ هر آینه بدکارى است آنچه مى‏کنند» .

و از حضرت رسول – صلى الله علیه و آله – مروى است که: «هیچ قومى نیست که‏معصیت کنند و در میان ایشان کسى باشد که قدرت داشته باشد ایشان را منع کند ونکند، مگر بیم آن است که خداى – تعالى – فروگیرد ایشان را به عذابى که از نزد او نازل‏مى‏گردد» .

و نیز از آن سرور منقول است که فرمود: «باید البته امر به معروف و نهى از منکرنمایید.و الا بدان شما بر شما مسلط مى‏شوند.پس خوبان شما دست‏به دعا بر مى‏دارند ودعاى ایشان به درجه اجابت نمى‏رسد» .

و فرمود که: «خدا عذاب نمى‏کند خواص را به گناه عوام، تا معاصى در میان ایشان‏ظاهر و هویدا گردد و خواص را قدرت بر انکار آنها باشد و انکار نکنند» .

و از حضرت امیر مؤمنان – علیه السلام – منقول است که فرمود: «به درستى که کسانى که پیش از شما به هلاکت رسیدند بدان واسطه بود که مرتکب معاصى شدند، و علماى‏ایشان آنها را نهى نکردند، چون معصیت ایشان به طول انجامید عقوبات الهى بر ایشان‏نازل گردید» .

و فرمود که: «امر به معروف و نهى از منکر، دو مخلوق‏اند از خلقهاى الهى، پس هر که‏یارى کند آنها را خدا او را عزیز کند.و هر که ذلیل کند آنها را خدا او را ذلیل کند» .

و نیز از کلمات آن حضرت است که: «هر که ترک کند انکار منکر را به دل و دست‏و زبان، او مرده‏اى است در میان زندگان‏» . و فرمود که: «رسول خدا ما را امر کرد که ملاقات کنیم با اهل معاصى با روهاى‏درهم کشیده‏» . و از حضرت امام محمد باقر – علیه السلام – مروى است که: «خداوند عالم به شعیب‏نبى وحى فرستاد که: من صد هزار نفر از قوم ترا عذاب خواهم کرد، چهل هزار نفر بدان،و شصت هزار نفر از نیکان.عرض کرد که: پروردگارا! نیکان را چرا؟ خطاب رسید: به‏جهت آنکه «مماشات‏» و سهل انگارى با اهل معصیت کردند و به غضب من غضبناک‏نگشتند» . و حضرت امام جعفر صادق – علیه السلام – فرمود که: «پاکیزه نشد طایفه‏اى که ازاقویاى ایشان حق ضعفاى ایشان گرفته نشد» . و از آن حضرت مروى است که: «خداى – تعالى – دو ملک را فرستاد به شهرى که‏آن را با اهلش سرنگون سازند، چون به آنجا رسیدند، مردى را دیدند که خدا رامى‏خواند و تضرع مى‏کند و زارى مى‏نماید.یکى از آن دو ملک گفت: این مرد رانمى‏بینى؟ گفت: چرا و لیکن آنچه خدا فرموده به جا مى‏آوریم.آن یک گفت: من کارى‏نمى‏کنم تا پروردگار رجوع کنم و از او سؤال کنم.پس مراجعت کرد و عرض کرد:

پروردگارا! چون به این شهر رسیدیم فلان بنده ترا دیدیم که تو را مى‏خواند و تضرع‏مى‏کرد.خداى – تعالى – فرمود: امرى که کردم به جا آورید، به درستى که آن مرد کسى‏است که هرگز در غیظ به جهت امر من متغیر نشده، یعنى در معاصى به غضب نیامده‏» .

و روزى آن حضرت به طایفه‏اى از اصحاب خود فرمودند که: «بر من لازم است که‏بى‏گناهان شما را به گناهکاران مؤاخذه نمایم.و چگونه لازم نباشد و حال اینکه از مردى‏از شما عمل قبیحى به شما مى‏رسد و انکار بر او نمى‏کنید.و از او دورى نمى‏نمائید.واذیت نمى‏رسانید او را تا آن را ترک کند» .

و فرمود که: «البته بار خواهم کرد گناهان نادانان شما را بر علما و دانایان شما. چه چیز باز مى‏دارد شما را که چون از مردى از شما معصیتى به شما برسد به نزد اوبیائید و او را سرزنش کنید و پند و نصیحت کنید؟ ! شخصى عرض کرد که: قبول‏نمى‏کنند.فرمود: از ایشان دورى کنید و از نشستن با ایشان اجتناب نمائید» .

و اخبار بسیار در منع از حاضر شدن در مجالس معصیت، وارد شده، در صورتى که‏نهى از آن، و دفع آن مقدور و ممکن نباشد.

و رسیده است که: «اگر کسى در مجلس معصیت‏حاضر شود لعنت‏بر او نازل‏مى‏شود» .

بنابراین، جایز نیست داخل شدن در خانه‏هاى ظلمه و فساق، در هنگامى که مشغول‏ظلمى یا فسقى باشند.و همچنین جایز یست‏حاضر شدن در مجامعى که در آنهامعصیتى واقع مى‏شود و آدمى قدرت بر دفع آن ندارد، زیرا که: ملاحظه معاصى، بدون‏ضرورت جایز نیست.و عذر اینکه: من قدرت بر دفع آن ندارم مسموع نى.و به این‏سبب بود که: جمعى از پیشینیان، عزلت اختیار کرده و از مردم کناره گرفته و به این‏مضمون عمل مى‏نمودند.

اگر در جهان از جهان رسته‏اى‏ست دراز خلق برخویشتن بسته‏اى‏ست

و سبب عزلت ایشان این بود که مبادا در بازار و راه و مجامع و عیدگاه ملاحظه‏عصیان پروردگار را نمایند و از دفع آن عاجز باشند.

و چون حال مسامحه در امر به معروف و نهى از منکر را دانستى، و فهمیدى که بر آن‏چه قدر مفاسد مترتب است، خواهى دانست که: امر به معصیت و نهى از طاعت چه‏مفسده‏اى دارد.و چه عقاب در مقابل آن است! روزى حضرت پیغمبر – صلى الله علیه و آله – فرمودند که: «چگونه خواهید بود هرگاه‏زنان شما فاسد شوند؟ و جوانان شما فاسق گردند؟ و امر به معروف نکنید و نهى از منکرننمائید؟ از روى تعجب عرض کردند که: همچنین وقتى خواهد بود؟ فرمود: بلى.و بدتر از این، چگونه خواهید بود هرگاه معروف در نظر شما منکر باشد و منکر معروف؟» .

و هر که تامل کند در اخبار و آثار، و آگاه باشد بر تواریخ و حکایات پیشینیان، وبلاها و عقوباتى که به ایشان رسید، و مشاهده عصر خود را کند، و آنچه در آن حادث‏مى‏شود ببیند از: ابتلاى مردمان بعد از شیوع معاصى، به بعضى آفات سماویه و ارضیه،یقین مى‏کند که: هر عقوبت آسمانى و زمینى، از: طاعون و وباء، و قحط و غلا، وکم شدن آب و باران، و تسلط اشرار و ظالمان، و قتل و غارت و زلزله و امثال اینها، به‏سبب ترک‏کردن مردمان است امر به معروف و نهى از منکر را.

مطالب قبلی را در سایت birahgozar.blogfa.com بخوانید

نفس زحمتی کشیده، ذکری می گوید، عبادتی دارد ، من باب مثال شبی تا به صبح احیا داشته است، این نفس کسب داشته است بابت این عبادات. اگر سکوت کرد، آن برایش محفوظ می ماند و این نفسش همینطور مکتسباتش محفوظ می ماند و آرام و با سکینه دنبال مکتسبات دیگری می رود.
اما اگر سکوت نکرد تمام نفسش به هم می خورد، ناخالصی ها و کثافت ها و رذائلی که در نفسش هست ، اینها دوباره به هم می خورد و آب صافی نفس و روحش دومرتبه آلوده می شود و خودش هم نمی فهمد، به حسب ظاهر
بعد می گوید چه کنیم که پیشرفت نداریم ؟ چه کنیم که ترقی نداریم ؟ این برای همین است که آنچه را که کسب می شود، از یک جای دیگر هدر می رود.
جان همه روز از لگد کوب خیال
وز زیان و سود وز خوف زوال
نی صفا می ماندش نی لطف و فر
نی به سوی آسمان راه سفر

تفالی به کتاب تفسیر کشف الاسرار و عدة الابرار
(والله یقبض و یبسط)
قبض و بسط در ید خداست. کار او دارد و حکم او راست، یکی را دل از شناخت خود در بند دارد ، یکی را در انس خود بر وی گشاید، یکی در مضیق خوف حیران ، یکی در میدان رجا شادمان ، یکی از قهر قبض وی هراسان، یکی بر بسط وی نازان، یکی به فعل خود نگرد ، در زندان قبض بماند ، یکی به فضل حق نگرد بر بساط طرب آرام گیرد.
همانست که پیر طریقت گفت : الهی گهی به خود نگرم گویم از من زار تر کیست؟ گهی به تو نگرم گویم از من بزرگوارتر کیست؟
گاهی که بطینت خود افتد نظرم
گویم که من از هرچه به عالم بترم
چون از صفت خویشتن اندر گذرم
از عرش همی به خویشتن در نگرم

خداوند در آیه ۱۷ سوره جن فرموده : و ان لو اسقاموا علی الطریقة لاسقیناهم ماءً غدقا
امام صادق(ع) ماءً غدق را به علم کثیر تشبیه کرده . یعنی اگر بر راه استقامت می کردند به آنها علم کثیر عطا می کردیم.
شیخ آقا بزرگ طهرانی در اعلام الشیعه درباره سید علی آقای قاضی فرموده : و قد دامت المودة و الصحبة بیننا عشرات السنین فرایته مستقیما فی سیرته کریما فی خلقه شریفا فی ذاته.
علامه حسنزاده آملی می فرماید : اینکه فرمود (فرایته مستقیما فی سیرته) نکته ای بسیار ارزشمند است، چه عمل عمده در سلوک الی الله تعالی استقامت است. نزول برکات و فیوض الهی بر اثر استقامت است . خداوند سبحان در قرآن فرمود :ان الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائکة الا تخافوا و لا تحزنوا و ابشروا بالحنة التی کنتم توعدون نحن اولیاؤکم فی الحیوة الدنیا و فی الاخرة و لکم فیها ما تشتهی انفسکم و لکم فیها ما تدعون نزلا من غفور رحیم
ونیز در همین قسمت فرموده : بدانکه کسانی که گاهی اصحاب حال می شوند ، ارباب مکاشفه نمی گردند. مثلا به پیشامد واقعه و حادثه ای چون به زیارت اهل قبور رفتن ، و یا مرگ کسی را دیدن ، و یا در مجلس وعظ و خطابه نشستن و یا به آفاتی که روی آورده اند ، و از این قبیل امور ممکن است که شخص تا مدتی حالی و سوز و گدازی و التهاب و اضطرابی داشته باشد که کم کم چون بعد عهد منسی است آن حال از او گرفته می شود. اینچنین افراد، نائل به مکاشفه نمی گردند. مکاشفات روزی کسانی می شود که صاحب همت اند و دوام و استقامت در طریقه دارند، به رتبت مقام نائل می آیند.
در همین کتاب، علامه مطلبی را از شرح مناقب محی الدین نقل کرده به این ترجمه :
حال عبارت از معنایی است که بدون کسب بر قلب وارد می گردد و اگر ادامه داشته باشد و بصورت ملکه در آید، مقام نامیده می شود. بنابر این حال هدیه است و مقام، کسب. حال از چشمه جود الهی سرچشمه می گیرد و مقام با بذل کوشش بدست می آید.

در حال فکر به این مطالب و چکونگی کسب استقامت و دوام بودم که یک مقاله ای دیدم از کتابخانه های اهل سنت به زبان عربی به نام (الاستقامة. حقیقتها، أسبابها، آثارها)، اگر خداوند توفیق بدهد تصمیم دارم ترجمه فارسی آن را در این وبلاگ پیاده کنم.
حسبی الله و نعم الوکیل و لا حول و لا قوة الا باالله العلی العظیم و ما توفیقی الا بالله.

گفتم این چند سطر آخر رو هم بنویسم از آنچه گذشت، دنبال بیتی از حافظ گشتم، از ادب حافظ در تعجب ماندم .

عارف و عاشق باید با ادب عشق آشنا باشد،بلکه بیشتر از آن، باید خود ادب باشد. وقتی که می خواستم به کنایه ای شکایتی بکنم، به حافظ رجوع کردم تا بیتی مناسب با مقصودم بیابم، اما چیزی دیدم که مرا از مقصودم باز داشت و آن اینکه کتاب شریف دیوان حافظ را همه عشق یافتم و ادب.
عجیب است، عارف شکایت نمی کند، عاشق شکایت نمی کند، غرق در معشوق است و هر آنچه که می بیند نیکی و زیبایی است. وقتی مشکلات به او روی می آورد و یا فراق صبر را از او می رباید، می خواهد شکایت کند، هم در حین شکایت در حال شکر است و هم بعد از آن می بینی به جای اینکه شکایت کند در حال تمجید و تجلیل معشوق است.
زان یار دلنوازم ، شکری است با شکایت ** گر نکته دان عشقی بشنو تو این حکایت
بی مزد بود و منت هر خدمتی که کردم ** یا رب مباد کس را مخدوم بی عنایت
رندان تشنه لب را آبی نمی دهد کس ** گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت
غروری نیست ، دوباره محفل دوستی را گشود، با اینکه منتظر عنایت دوست است و چیزی ندیده و شکایت دارد، اما باز هم می بینی با تمجید و تجلیل طلب می کند، گویی در اوج ناراحتی هم نمی خواهد به دوست کمرین اهانتی بشود
در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا ** سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت
چشمت به غمزه ما را خون خورد و می پسندی ** جانا روا نباشد، خونریز را حمایت
در این شب سیاهم گم گشت راه مقصود **‌از گوشه ای برون آی ، ای کوکب هدایت
از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود ** زنهار از این بیابان وین راه بی نهایت
ای آفتاب خوبان ، می سوزد اندرونم ** یک ساعتم بگنجان در سایه ی عنایت
با همه شکایتی که کرد، دوباره او را آفتاب خوبان می نامد و با بیان شوق شدید خود طلب اندکی قرار گرفتن در سایه عنایت یار می کند
این راه را نهایت صورت کجا توان بست **‌ کش صد هزار منزل ، بیش است در بدایت
و این بیت اوج عشق است ، حرفی نمی توان زد، خود گویاست
هر چند بردی آبم روی از درت نتابم ** جور از حبیب خوشتر کز مدعی رعایت
عشقت رسد به فریاد گر خود بسان حافظ ** قرآن ز بر بخوانی در چارده روایت

گویا با حافظ انس بیشتری گرفتم و گویا که این دری است از معرفت. امروز حافظ با من سخن می گفت و چه سخن های شیرینی.
ای دل گر از آن چاه زنخدان به در آیی ** هر جا که روی زود پشیمان به در آیی
هش دار که گر وسوسه ی عقل کنی گوش ** آدم صفت از روضه ی رضوان به در آیی
شاید که به آبی فلکت دست نگیرد ** گر تشنه لب از چشمه ی حیوان به در آیی
جان می دهم از حسرت دیدار تو چون صبح ** باشد که چو خورشید، درخشان به در آیی
چندان چو صبا بر گمارم دم همت ** کز غنچه چو گل خرم و خندان بدر آیی
در تیره شب هجر تو جانم به لب آمد ** وقت است که همچون مه تابان به در آیی
بر رهگذرت بسته ام از دیده دو صد جوی ** تا بو که تو چون سرو خرامان بدر آیی
حافظ مکن اندیشه که آن یوسف مهرو ** باز آید و از کلبه ی احزان به در آیی

ادب عشق فقط در شعر حافظ نیست که جلوه کرده است، آثار و اقوال استاد بزرگ علامه حسنزاده آملی را که نگاه می کنی ، همه عشق است و ادب. نه تنها در قبال خداوند ادب دارد بلکه وقتی از آفریده ای صحبت می کند در کمال احترام است، از اساتیدش به تجلیل و اکرام یاد می کند. این چند روزه یکی از کتابهای ایشان را مطالعه می کردم چقدر مودبانه در باره اساتیدش صحبت کرده، شعرهایی که در رثای استاد الهی طباطبایی ، استاد علامه طباطبایی و صحبت های ایشان درباره این اساتید همه و همه ادب است و احترام است و عشق. از اینجاست که انسان ها به جایی می رسند. عشق وقتی جاری می شود، در سختی ها هم از خداوند گله نمی کنی و همه شکر است. ما فقط مدعی عشق هستیم، به قول حافظ
عاشق که شد که یار به حالش نظر نکرد ** این خواجه درد نیست،‌وگرنه طبیب هست

قال امیرالمومنین علیه السلام:

اخلص فلبک یکفیک القلیل من العمل

قلب خود را از نیت های غیر خدایی خالص بگردان، عمل اندک هم
برای تو کافی خواهد بود.

التماس دعا

www.ghadeer.org