فلسفه و کلام اسلامی

Archive for the ‘Uncategorized’ Category

و سبب آن يا ضعف نفس است، يا طمع مالى.و آن از جمله مهلكات است.و ضررآن عام، و فساد، آن تام است، زيرا اگر بساط امر به معروف و نهى از منكر پيچيده شود، واساس آن برچيده شود، آيات نبوت از ميان مردم بر طرف، و احكام دين و ملت ضايع و تلف مى‏گردد.و جهل و نادانى عالم را فرو مى‏گيرد.و ضلالت و گمراهى ظاهرمى‏شود.و آثار شريعت رب العالمين فراموش، و چراغ آيين سيد المرسلين خاموش، فتنه‏و فساد شايع، و ولايت و اهل آنها نابود و ضايع مى‏گردند.

و از اين جهت است كه مى‏بينى و مى‏شنوى كه: در هر روزگارى كه قوى النفس‏ديندارى كه حكم او نافذ و جارى بود، از علماى صاحب ديانت، يا امراى‏صاحب سعادت از پى اين كار دامن همت‏بر ميان زد، و در راه دين و آئين از ملامت وسرزنش مردمان انديشه نكرد، همه مردمان به طاعات و «مبرات‏» راغب، و تحصيل‏علم و عمل را طالب شدند.و بركات از آسمان بر ايشان نازل، و خير دنيا و آخرت‏ايشان را حاصل شد.و در هر زمانى كه عالم عاملى، يا سلطان عادلى همت‏بر اين امرخطير نگماشت، و اين كار عظيم را سهل انگاشت، امر مردم فاسد، و بازار علم و عمل‏كاسته گشته مردم به لهو و لعب مشغول، و به هوا و هوس گرفتار، و خود سر شدند.و يادخدا و فكر روز جزا را فراموش، و از باده معاصى و ملاهى مست و مدهوش گشتند.

و به اين سبب در آيات و اخبار، مذمت‏بسيار بر ترك امر به معروف و نهى از منكر شده.

خداى – تعالى – مى‏فرمايد:

«لو لا ينهيهم الربانيون و الاحبار عن قولهم الاثم و اكلهم السحت لبئس ما كانوا يصنعون‏»

يعنى: «چرا نهى نمى‏كنند علماء و دانايان، ايشان را ازگفتار گناه و خوردن حرام؟ هر آينه بدكارى است آنچه مى‏كنند» .

و از حضرت رسول – صلى الله عليه و آله – مروى است كه: «هيچ قومى نيست كه‏معصيت كنند و در ميان ايشان كسى باشد كه قدرت داشته باشد ايشان را منع كند ونكند، مگر بيم آن است كه خداى – تعالى – فروگيرد ايشان را به عذابى كه از نزد او نازل‏مى‏گردد» .

و نيز از آن سرور منقول است كه فرمود: «بايد البته امر به معروف و نهى از منكرنماييد.و الا بدان شما بر شما مسلط مى‏شوند.پس خوبان شما دست‏به دعا بر مى‏دارند ودعاى ايشان به درجه اجابت نمى‏رسد» .

و فرمود كه: «خدا عذاب نمى‏كند خواص را به گناه عوام، تا معاصى در ميان ايشان‏ظاهر و هويدا گردد و خواص را قدرت بر انكار آنها باشد و انكار نكنند» .

و از حضرت امير مؤمنان – عليه السلام – منقول است كه فرمود: «به درستى كه كسانى كه پيش از شما به هلاكت رسيدند بدان واسطه بود كه مرتكب معاصى شدند، و علماى‏ايشان آنها را نهى نكردند، چون معصيت ايشان به طول انجاميد عقوبات الهى بر ايشان‏نازل گرديد» .

و فرمود كه: «امر به معروف و نهى از منكر، دو مخلوق‏اند از خلقهاى الهى، پس هر كه‏يارى كند آنها را خدا او را عزيز كند.و هر كه ذليل كند آنها را خدا او را ذليل كند» .

و نيز از كلمات آن حضرت است كه: «هر كه ترك كند انكار منكر را به دل و دست‏و زبان، او مرده‏اى است در ميان زندگان‏» . و فرمود كه: «رسول خدا ما را امر كرد كه ملاقات كنيم با اهل معاصى با روهاى‏درهم كشيده‏» . و از حضرت امام محمد باقر – عليه السلام – مروى است كه: «خداوند عالم به شعيب‏نبى وحى فرستاد كه: من صد هزار نفر از قوم ترا عذاب خواهم كرد، چهل هزار نفر بدان،و شصت هزار نفر از نيكان.عرض كرد كه: پروردگارا! نيكان را چرا؟ خطاب رسيد: به‏جهت آنكه «مماشات‏» و سهل انگارى با اهل معصيت كردند و به غضب من غضبناك‏نگشتند» . و حضرت امام جعفر صادق – عليه السلام – فرمود كه: «پاكيزه نشد طايفه‏اى كه ازاقوياى ايشان حق ضعفاى ايشان گرفته نشد» . و از آن حضرت مروى است كه: «خداى – تعالى – دو ملك را فرستاد به شهرى كه‏آن را با اهلش سرنگون سازند، چون به آنجا رسيدند، مردى را ديدند كه خدا رامى‏خواند و تضرع مى‏كند و زارى مى‏نمايد.يكى از آن دو ملك گفت: اين مرد رانمى‏بينى؟ گفت: چرا و ليكن آنچه خدا فرموده به جا مى‏آوريم.آن يك گفت: من كارى‏نمى‏كنم تا پروردگار رجوع كنم و از او سؤال كنم.پس مراجعت كرد و عرض كرد:

پروردگارا! چون به اين شهر رسيديم فلان بنده ترا ديديم كه تو را مى‏خواند و تضرع‏مى‏كرد.خداى – تعالى – فرمود: امرى كه كردم به جا آوريد، به درستى كه آن مرد كسى‏است كه هرگز در غيظ به جهت امر من متغير نشده، يعنى در معاصى به غضب نيامده‏» .

و روزى آن حضرت به طايفه‏اى از اصحاب خود فرمودند كه: «بر من لازم است كه‏بى‏گناهان شما را به گناهكاران مؤاخذه نمايم.و چگونه لازم نباشد و حال اينكه از مردى‏از شما عمل قبيحى به شما مى‏رسد و انكار بر او نمى‏كنيد.و از او دورى نمى‏نمائيد.واذيت نمى‏رسانيد او را تا آن را ترك كند» .

و فرمود كه: «البته بار خواهم كرد گناهان نادانان شما را بر علما و دانايان شما. چه چيز باز مى‏دارد شما را كه چون از مردى از شما معصيتى به شما برسد به نزد اوبيائيد و او را سرزنش كنيد و پند و نصيحت كنيد؟ ! شخصى عرض كرد كه: قبول‏نمى‏كنند.فرمود: از ايشان دورى كنيد و از نشستن با ايشان اجتناب نمائيد» .

و اخبار بسيار در منع از حاضر شدن در مجالس معصيت، وارد شده، در صورتى كه‏نهى از آن، و دفع آن مقدور و ممكن نباشد.

و رسيده است كه: «اگر كسى در مجلس معصيت‏حاضر شود لعنت‏بر او نازل‏مى‏شود» .

بنابراين، جايز نيست داخل شدن در خانه‏هاى ظلمه و فساق، در هنگامى كه مشغول‏ظلمى يا فسقى باشند.و همچنين جايز يست‏حاضر شدن در مجامعى كه در آنهامعصيتى واقع مى‏شود و آدمى قدرت بر دفع آن ندارد، زيرا كه: ملاحظه معاصى، بدون‏ضرورت جايز نيست.و عذر اينكه: من قدرت بر دفع آن ندارم مسموع نى.و به اين‏سبب بود كه: جمعى از پيشينيان، عزلت اختيار كرده و از مردم كناره گرفته و به اين‏مضمون عمل مى‏نمودند.

اگر در جهان از جهان رسته‏اى‏ست دراز خلق برخويشتن بسته‏اى‏ست

و سبب عزلت ايشان اين بود كه مبادا در بازار و راه و مجامع و عيدگاه ملاحظه‏عصيان پروردگار را نمايند و از دفع آن عاجز باشند.

و چون حال مسامحه در امر به معروف و نهى از منكر را دانستى، و فهميدى كه بر آن‏چه قدر مفاسد مترتب است، خواهى دانست كه: امر به معصيت و نهى از طاعت چه‏مفسده‏اى دارد.و چه عقاب در مقابل آن است! روزى حضرت پيغمبر – صلى الله عليه و آله – فرمودند كه: «چگونه خواهيد بود هرگاه‏زنان شما فاسد شوند؟ و جوانان شما فاسق گردند؟ و امر به معروف نكنيد و نهى از منكرننمائيد؟ از روى تعجب عرض كردند كه: همچنين وقتى خواهد بود؟ فرمود: بلى.و بدتر از اين، چگونه خواهيد بود هرگاه معروف در نظر شما منكر باشد و منكر معروف؟» .

و هر كه تامل كند در اخبار و آثار، و آگاه باشد بر تواريخ و حكايات پيشينيان، وبلاها و عقوباتى كه به ايشان رسيد، و مشاهده عصر خود را كند، و آنچه در آن حادث‏مى‏شود ببيند از: ابتلاى مردمان بعد از شيوع معاصى، به بعضى آفات سماويه و ارضيه،يقين مى‏كند كه: هر عقوبت آسمانى و زمينى، از: طاعون و وباء، و قحط و غلا، وكم شدن آب و باران، و تسلط اشرار و ظالمان، و قتل و غارت و زلزله و امثال اينها، به‏سبب ترك‏كردن مردمان است امر به معروف و نهى از منكر را.

مطالب قبلی را در سايت birahgozar.blogfa.com بخوانيد

نفس زحمتی کشیده، ذکری می گوید، عبادتی دارد ، من باب مثال شبی تا به صبح احیا داشته است، این نفس کسب داشته است بابت این عبادات. اگر سکوت کرد، آن برايش محفوظ می ماند و این نفسش همینطور مکتسباتش محفوظ می ماند و آرام و با سکينه دنبال مکتسبات دیگری می رود.
اما اگر سکوت نکرد تمام نفسش به هم می خورد، ناخالصی ها و کثافت ها و رذائلی که در نفسش هست ، اينها دوباره به هم می خورد و آب صافی نفس و روحش دومرتبه آلوده می شود و خودش هم نمی فهمد، به حسب ظاهر
بعد می گوید چه کنيم که پيشرفت نداريم ؟ چه کنيم که ترقی نداریم ؟ اين برای همین است که آنچه را که کسب می شود، از يک جای ديگر هدر می رود.
جان همه روز از لگد کوب خیال
وز زیان و سود وز خوف زوال
نی صفا می ماندش نی لطف و فر
نی به سوی آسمان راه سفر

تفالی به کتاب تفسير کشف الاسرار و عدة الابرار
(والله يقبض و يبسط)
قبض و بسط در يد خداست. کار او دارد و حکم او راست، يکی را دل از شناخت خود در بند دارد ، يکی را در انس خود بر وی گشايد، يکی در مضيق خوف حيران ، يکی در ميدان رجا شادمان ، يکی از قهر قبض وی هراسان، يکی بر بسط وی نازان، يکی به فعل خود نگرد ، در زندان قبض بماند ، يکی به فضل حق نگرد بر بساط طرب آرام گيرد.
همانست که پير طريقت گفت : الهي گهی به خود نگرم گويم از من زار تر کيست؟ گهی به تو نگرم گويم از من بزرگوارتر کيست؟
گاهی که بطينت خود افتد نظرم
گويم که من از هرچه به عالم بترم
چون از صفت خويشتن اندر گذرم
از عرش همی به خويشتن در نگرم

خداوند در آيه ۱۷ سوره جن فرموده : و ان لو اسقاموا علی الطريقة لاسقيناهم ماءً غدقا
امام صادق(ع) ماءً غدق را به علم کثير تشبيه کرده . يعنی اگر بر راه استقامت می کردند به آنها علم کثير عطا می کرديم.
شيخ آقا بزرگ طهرانی در اعلام الشيعه درباره سيد علي آقای قاضی فرموده : و قد دامت المودة و الصحبة بيننا عشرات السنين فرايته مستقيما فی سيرته کريما فی خلقه شريفا فی ذاته.
علامه حسنزاده آملی می فرمايد : اينکه فرمود (فرايته مستقيما فی سيرته) نکته ای بسيار ارزشمند است، چه عمل عمده در سلوک الی الله تعالی استقامت است. نزول برکات و فيوض الهی بر اثر استقامت است . خداوند سبحان در قرآن فرمود :ان الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل عليهم الملائکة الا تخافوا و لا تحزنوا و ابشروا بالحنة التی کنتم توعدون نحن اولياؤکم فی الحيوة الدنيا و فی الاخرة و لکم فيها ما تشتهی انفسکم و لکم فيها ما تدعون نزلا من غفور رحيم
ونيز در همين قسمت فرموده : بدانکه کسانی که گاهی اصحاب حال می شوند ، ارباب مکاشفه نمی گردند. مثلا به پيشامد واقعه و حادثه ای چون به زيارت اهل قبور رفتن ، و يا مرگ کسی را ديدن ، و يا در مجلس وعظ و خطابه نشستن و يا به آفاتی که روی آورده اند ، و از اين قبيل امور ممکن است که شخص تا مدتی حالی و سوز و گدازی و التهاب و اضطرابی داشته باشد که کم کم چون بعد عهد منسی است آن حال از او گرفته می شود. اينچنين افراد، نائل به مکاشفه نمی گردند. مکاشفات روزی کسانی می شود که صاحب همت اند و دوام و استقامت در طريقه دارند، به رتبت مقام نائل می آيند.
در همين کتاب، علامه مطلبی را از شرح مناقب محی الدين نقل کرده به اين ترجمه :
حال عبارت از معنايی است که بدون کسب بر قلب وارد می گردد و اگر ادامه داشته باشد و بصورت ملکه در آيد، مقام ناميده مي شود. بنابر اين حال هديه است و مقام، کسب. حال از چشمه جود الهی سرچشمه می گيرد و مقام با بذل کوشش بدست می آيد.

در حال فکر به اين مطالب و چکونگی کسب استقامت و دوام بودم که يک مقاله ای ديدم از کتابخانه های اهل سنت به زبان عربی به نام (الاستقامة. حقيقتها، أسبابها، آثارها)، اگر خداوند توفيق بدهد تصميم دارم ترجمه فارسی آن را در اين وبلاگ پياده کنم.
حسبی الله و نعم الوکيل و لا حول و لا قوة الا باالله العلی العظيم و ما توفيقی الا بالله.

گفتم اين چند سطر آخر رو هم بنويسم از آنچه گذشت، دنبال بيتی از حافظ گشتم، از ادب حافظ در تعجب ماندم .

عارف و عاشق بايد با ادب عشق آشنا باشد،بلکه بيشتر از آن، بايد خود ادب باشد. وقتی که می خواستم به کنايه ای شکايتی بکنم، به حافظ رجوع کردم تا بيتی مناسب با مقصودم بيابم، اما چيزی ديدم که مرا از مقصودم باز داشت و آن اينکه کتاب شريف ديوان حافظ را همه عشق يافتم و ادب.
عجيب است، عارف شکايت نمی کند، عاشق شکايت نمی کند، غرق در معشوق است و هر آنچه که می بيند نيکی و زيبايی است. وقتی مشکلات به او روی می آورد و يا فراق صبر را از او می ربايد، می خواهد شکايت کند، هم در حين شکايت در حال شکر است و هم بعد از آن می بينی به جای اينکه شکايت کند در حال تمجيد و تجليل معشوق است.
زان يار دلنوازم ، شکری است با شکايت ** گر نکته دان عشقی بشنو تو اين حکايت
بی مزد بود و منت هر خدمتی که کردم ** يا رب مباد کس را مخدوم بی عنايت
رندان تشنه لب را آبی نمی دهد کس ** گويی ولی شناسان رفتند از اين ولايت
غروری نيست ، دوباره محفل دوستی را گشود، با اينکه منتظر عنايت دوست است و چيزی نديده و شکايت دارد، اما باز هم می بينی با تمجيد و تجليل طلب می کند، گويی در اوج ناراحتی هم نمی خواهد به دوست کمرين اهانتی بشود
در زلف چون کمندش ای دل مپيچ کانجا ** سرها بريده بينی بی جرم و بی جنايت
چشمت به غمزه ما را خون خورد و می پسندی ** جانا روا نباشد، خونريز را حمايت
در اين شب سياهم گم گشت راه مقصود **‌از گوشه ای برون آی ، ای کوکب هدايت
از هر طرف که رفتم جز وحشتم نيفزود ** زنهار از اين بيابان وين راه بی نهايت
ای آفتاب خوبان ، می سوزد اندرونم ** يک ساعتم بگنجان در سايه ی عنايت
با همه شکايتی که کرد، دوباره او را آفتاب خوبان می نامد و با بيان شوق شديد خود طلب اندکی قرار گرفتن در سايه عنايت يار می کند
اين راه را نهايت صورت کجا توان بست **‌ کش صد هزار منزل ، بيش است در بدايت
و اين بيت اوج عشق است ، حرفی نمی توان زد، خود گوياست
هر چند بردی آبم روی از درت نتابم ** جور از حبيب خوشتر کز مدعی رعايت
عشقت رسد به فرياد گر خود بسان حافظ ** قرآن ز بر بخوانی در چارده روايت

گويا با حافظ انس بيشتری گرفتم و گويا که اين دری است از معرفت. امروز حافظ با من سخن می گفت و چه سخن های شيرينی.
ای دل گر از آن چاه زنخدان به در آيی ** هر جا که روی زود پشيمان به در آيی
هش دار که گر وسوسه ی عقل کنی گوش ** آدم صفت از روضه ی رضوان به در آيی
شايد که به آبی فلکت دست نگيرد ** گر تشنه لب از چشمه ی حيوان به در آيی
جان می دهم از حسرت ديدار تو چون صبح ** باشد که چو خورشيد، درخشان به در آيی
چندان چو صبا بر گمارم دم همت ** کز غنچه چو گل خرم و خندان بدر آيی
در تيره شب هجر تو جانم به لب آمد ** وقت است که همچون مه تابان به در آيی
بر رهگذرت بسته ام از ديده دو صد جوی ** تا بو که تو چون سرو خرامان بدر آيی
حافظ مکن انديشه که آن يوسف مهرو ** باز آيد و از کلبه ی احزان به در آيی

ادب عشق فقط در شعر حافظ نيست که جلوه کرده است، آثار و اقوال استاد بزرگ علامه حسنزاده آملی را که نگاه می کني ، همه عشق است و ادب. نه تنها در قبال خداوند ادب دارد بلکه وقتی از آفريده ای صحبت می کند در کمال احترام است، از اساتيدش به تجليل و اکرام ياد می کند. اين چند روزه يکی از کتابهای ايشان را مطالعه می کردم چقدر مودبانه در باره اساتيدش صحبت کرده، شعرهايی که در رثای استاد الهی طباطبايی ، استاد علامه طباطبايی و صحبت های ايشان درباره اين اساتيد همه و همه ادب است و احترام است و عشق. از اينجاست که انسان ها به جايی می رسند. عشق وقتی جاری می شود، در سختی ها هم از خداوند گله نمی کنی و همه شکر است. ما فقط مدعی عشق هستيم، به قول حافظ
عاشق که شد که يار به حالش نظر نکرد ** اين خواجه درد نيست،‌وگرنه طبيب هست

قال امیرالمومنین علیه السلام:

اخلص فلبک یکفیک القلیل من العمل

قلب خود را از نیت های غیر خدایی خالص بگردان، عمل اندک هم
برای تو کافی خواهد بود.

التماس دعا

www.ghadeer.org